Rosalind Franklin: naukowczyni w świecie chemii, fizyki i biologii.

Rosalind Franklin dokonała tak wiele, iż ciężko uwierzyć, że żyła zaledwie trzydzieści siedem lat. Właśnie mija stulecie jej urodzin, warto zatem poznać tę wyjątkową kobietę. 

Rodzina Rosalind pochodzi z północnego Londynu. Ojciec, Ellis Arthur Franklin, był politycznie zaangażowanym zamożnym kupcem, a matką była Muriel Frances Waley. Dalsza rodzina Rosalind angażowała się w ruch walczący o prawa wyborcze kobiet i poprawę sytuacji robotników. Ellis Franklin bardzo aktywnie działał w Workin Men’s College, który miał za zadanie poprawić dostęp do edukacji biednych robotników. Środkowe imię Rosalind – Elsie, upamiętniało ciotkę, która zmarła w wyniku pandemii grypy „hiszpanki” (H1N1) w 1918 r. 

Edukacja i rozpoczęcie badań

Od najmłodszych lat Rosalind wykazywała niesamowite zdolności w kierunku matematyki i przedmiotów ścisłych. Dodatkowo, pasjonowała się sportem, górskimi wędrówkami i wspinaczkami. Kolejne szkoły kończyła z wyróżnieniem.  


W czasie II wojny światowej, Rosalind Franklin studiowała chemię na Newnham College w Cambridge. To tam poznała Adrienne Weill, byłą uczennicę Marii Skłodowskiej-Curie, której praca naukowa zafascynowała Rosalind. W czasie wojny zaangażowała się w pracę naukową w Brytyjskim Towarzystwie Badań nad Wykorzystaniem Węgla, aby w ten sposób wypełnić obowiązek patriotyczny. Była też członkinią obrony cywilnej w czasie nalotów bombowych. Jej praca nad porowatością węgla doprowadziła nie tylko do obrony pracy doktorskiej, ale przyczyniła się do produkcji masek gazowych oraz ulepszeniu zużycia różnych rodzajów węgla jako materiału opałowego. 

Po wojnie, dzięki współpracy i przyjaźni z Adrienne Weill, Rosalind Franklin rozpoczęła pracę naukową w Krajowym Centrum Badań Naukowych, w Paryżu.  

Jedną z podstawowych umiejętności, jakie dr Franklin opanowała w nowym miejscu pracy było nowatorskie wykorzystanie rentgenografii strukturalnej w badaniu cząsteczek chemicznych. Nową wiedzę wykorzystała w dogłębnym badaniu węgla i stworzeniu podziału na grafityzujące i niegrafityzujące postacie węgla. 

Badania nad strukturą DNA

W 1951r., dzięki trzyletniemu stypendium naukowemu, dr Franklin rozpoczęła badania na King’s College w Londynie. Z ciężkim sercem porzuciła ukochany Paryż i francuskich przyjaciół, aby powrócić do rodzinnego Londynu. Dość szybko została skierowana do badań nad DNA, gdyż dzięki najnowszych odkryciom, był to wyjątkowo ekscytujący temat. Jej ekspertyza w rentgenografii strukturalnej była niezastąpiona. Razem ze swoim asystentem, doktorantem Raymondem Goslingiem, pracowała nad poznaniem struktury DNA. Zauważając zmiany w budowie zależnie od wilgotności, Rosalind Franklin określiła dwa rodzaje DNA: A i B.  

Wielki przełom

W maju 1952 r. Raymond Gosling, pod okiem Rosalind Franklin, zrobił słynne „Zdjęcie nr 51” używając rentgenologii strukturalnej, które stało się głównym dowodem dla nowej teorii budowy DNA. 

Gdy, po upływie trzech lat stypendium, Gosling został przeniesiony spod opieki dr Franklin pod kuratelę Maurice’a Wilkinsa, został on zmuszony do pokazania wszystkich materiałów z czasu pracy z Franklin. Bez jej zgody i wiedzy pokazano jej notatki i zdjęcie 51. Rosalind Franklin była przeciwna zbyt pochopnego, w jej mniemaniu, budowaniu modelu i pragnęła zdobyć więcej informacji i wykluczyć możliwe błędy w interpretacji danych. 

 


Słynne Zdjęcie Nr 51

Słynne Zdjęcie Nr 51

 

W kwietniu 1953 r. Crick i Watson opublikowali artykuł, w którym przedstawili model podwójnej helisy DNA, gdzie jedynie w przypisach odnieśli się do nieopublikowanych materiałów Franklin i Goslinga. W 1962 r. Crick, Watson i Wilkins otrzymali Nagrodę Nobla  

Podwójna helisa i wirusy RNA

Po odejściu z King’s College, Rosalind Franklin została zatrudniona w Birkbeck Collage w Londynie, na wydziale fizyki. Wprawdzie była to ogromna zmiana w odniesieniu do prestiżu uczelni, jednak dr Franklin odetchnęła z ulgą, gdyż mogła porzucić nieprzyjemną, a wręcz wrogą, atmosferę poprzedniej uczelni.  

Przez pewien czas, Rosalind Franklin wciąż współpracowała z Raymondem Goslingiem, któremu pomogła w ukończeniu pracy doktorskiej. Wspólnie opublikowali także artykuł, w którym ukazali pierwszy dowód na podwójną helisę DNA w formie A w czerwcu 1953 r.  

 


tumblr_mdp4yw0qbb1r99ghro1_1280-2.jpg

 

W czasie pracy w Birkbeck Collage, dr Franklin poświęciła się studiom nad RNA, ponownie wykorzystując metodę radiografii strukturalnej. Dzięki niej badała strukturę wirusów RNA, jak wirus mozaiki tytoniu.  

W 1956 r. grupa badawcza Rosalind Franklin uzyskała grant, aby badać wirus polio. Niestety, jej praca badawcza została przerwana przez szybko pogarszający się stan zdrowia.  

Choroba i dalsze badania

W połowie tego samego roku dr Franklin zauważyła szybko powiększający się brzuch. Operacja wykryła dwa guzy na jajnikach. Nawet w czasie rekonwalescencji i przechodząc leczenie, Rosalind Franklin kontynuowała swoje badania i opublikowała kilka artykułów.  

 


newrjy4ad.jpg

 

Rosalind Franklin zmarła 16. kwietnia 1958 r. na raka jajnika, z towarzyszącym mu zapaleniem płuc. Została pochowana na  Willesden United Synagogue Cemetery  w Londynie. Na jej macewie możemy przeczytać: 

Pamięci 

Rosalind Elsie Franklin  

מ’ רחל בת ר’ יהודה 

[p. Rachel córce p. Jehudy] 

Ukochanej najstarszej córce 

Ellisa i Muriel Franklin 

25. lipca 1920 – 16. kwietnia 1958 

Naukowczyni 

Jej badania i odkrycia dotyczące

wirusów są trwałym pożytkiem

dla całej ludzkości. 

ת נ צ ב ה 

[Pierwsze litery zdania: „Niech jej dusza zostanie związana w węzeł życia”.] 

IN MEMORY OF 

ROSALIND ELSIE FRANKLIN 

מ’ רחל בת ר’ יהודה 

[Rochel/Rachel daughter of Yehuda, her father’s Hebrew name] 

DEARLY LOVED ELDER DAUGHTER OF 

ELLIS AND MURIEL FRANKLIN 

25TH JULY 1920 – 16TH APRIL 1958 

SCIENTIST 

HER RESEARCH AND DISCOVERIES ON 

VIRUSES REMAIN OF LASTING BENEFIT 

TO MANKIND 

ת נ צ ב ה 

[Hebrew initials for „her soul shall be bound in the bundle of life”] 

Pośmiertne dziedzictwo Rosalind Franklin

Rosalind Franklin otrzymała wiele honorów i nagród pośmiertnie. Wiele instytucji naukowych i badawczych nosi obecnie jej imię. W 2006 r. powstało Stowarzyszenie Rosalind Franklin, które zajmuje się promowaniem i wspieraniem osiągnięć kobiet w świecie nauk ścisłych i im pokrewnych.  

Od wielu lat przywraca się pamięć o dokonaniach Rosalind Franklin i przypomina o tym, jak fundamentalne znaczenie miała jej praca w postępie nauki. Dzięki jej odkryciom przyznano aż dwie Nagrody Nobla, choć żadna nie przypadła jej. Oprócz wspomnianej już wyżej Nagrodzie odebranej przez Francisa Cricka, Jamesa Watsona, i Maurice’a Wilkinsa, w 1982 r. bliski współpracownik dr Franklin z Birkbeck College, Aaron Klug, otrzymał Nagrodę Nobla z chemii. Jednak w przeciwieństwie do poprzedników, profesor Klug podziękował Rosalin Franklin za jej odkrycia i wkład w postęp nauki w swojej mowie. Aaron Klug stwierdził, że Rosalin była dla niego przykładem w podejściu do wielkich i trudnych zadań.

Dr Rosalind Franklin pozostaje inspiracją dla nowych pokoleń – szczególnie dla młodych dziewcząt marzących o karierze naukowej. Zainspirowała także wielu artystów, a w internecie można znaleźć wiele dzieł propagujących wiedzę o tej wspaniłej naukowczyni.


Massive_Franklin_deck.jpg


1953_Rosalind-Franklin.jpg


1120.jpg

 


rosalindfranklin.jpg

 

 

Rosalind Franklin: naukowczyni w świecie chemii, fizyki i biologii.
Przewiń do góry