kobiety

Lea Horowitz – Autorka „Tchine Imohes”

Sara Rebeka Rachel Lea Horowitz urodziła się około roku 1715 – 1720, a jej rodzicami byli Jakub Jokl ben Meir ha-Lewi Horowitz oraz Rejzel bat Heszl. Lea była jedną z siedmiorga rodzeństwa. Rodzina przez wiele lat mieszkała w Bolechowie (dziś na Ukrainie), gdzie ojciec Lei był rabinem.

Lea Horowitz nie tylko uwielbiała studiować Torę, Talmud i pisma ezoteryczne, ale także tworzyła. Jej najsłynniejszym dziełem jest „Tchine imohes” (Tchina Imahot – Błaganie naszych matek). Tchiny to rodzaj błagalnej poezji liturgicznej, których autorkami często były kobiety. Dzieło to składało się ze wstępu edukacyjnego po hebrajsku, pijutu (wiersza) po aramejsku oraz jego tłumaczenia prozą w jidysz.

Doña Gracia Nasi – Wybitna Bizneswoman o Złotym Sercu

Gracia Nasi urodziła się w 1510 r. w Portugalii jako Beatrice de Luna. Jej rodzina uciekła prześladowania hiszpańskich władców i przyjęła chrzest, aby przetrwać. I choć publicznie zachowywali się jak katolicy, w ukryciu kontynuowali tradycje żydowskie.

Niestety, Portugalia nie była bezpieczna. Papież planował stworzenie portugalskiej Inkwizycji na wzór hiszpańskiej, co znaczyło, że rodziny takie jak de Luna, były zagrożone oskarżeniami o herezję.

Beatrice poślubiła Francisco Mendesa/Benveniste, który również był z rodziny Marranos (ukrytych Żydów). Oba rody miała bardzo długą historię działalności na Półwyspie Iberyjskim i zgromadziły niemałą fortunę. Mendes działał w handlu międzynarodowym, wymianie walut i srebra. Po otwarciu drogi do Indii, razem z bratem zainwestował w handel dalekomorski przyprawami.

Rosalind Franklin: naukowczyni w świecie chemii, fizyki i biologii.

Rosalind Franklin dokonała tak wiele, iż ciężko uwierzyć, że żyła zaledwie trzydzieści siedem lat. Właśnie mija stulecie jej urodzin, warto zatem poznać tę wyjątkową kobietę.

Rodzina Rosalind pochodzi z północnego Londynu. Ojciec, Ellis Arthur Franklin, był politycznie zaangażowanym zamożnym kupcem, a matką była Muriel Frances Waley. Dalsza rodzina Rosalind angażowała się w ruch walczący o prawa wyborcze kobiet i poprawę sytuacji robotników. Ellis Franklin bardzo aktywnie działał w Workin Men’s College, który miał za zadanie poprawić dostęp do edukacji biednych robotników. Środkowe imię Rosalind – Elsie, upamiętniało ciotkę, która zmarła w wyniku pandemii grypy „hiszpanki” (H1N1) w 1918 r.

Reina Batia Berlin. O miłości do studiowania Tory.

Reina Batia wychowała się w atmosferze religijności, w której najważniejsze było pełne oddanie studiowaniu Tory i Talmudu. Litewski judaizm skupiał się na intelektualnej doskonałości i studiowaniu godzinami Talmudu i innych pism religijnych. Z opisów rodzinnych wiemy, że kobiety w tej rodzinie były wykształcone, inteligentne i szybkie w argumentacji. Najwięcej informacji o życiu Reiny Batii znajdujemy we wspomnieniach rabina Barucha ha-Lewiego Epsteina, dla którego była ciotką. Gdy studiował w jesziwie w Wołożynie był częstym gościem u ciotki i wujka. W swoich późniejszych wspomnieniach opisał rozmowy z Reiną, z których wyłania się wyjątkowy obraz kobiety pragnącej wyłamać się z tradycyjnych norm podziału płci.

Miriam – prorokini, przywódczyni i poetka

Po raz pierwszy spotykamy Miriam jako bezimienną siostrę Moszego, która pomaga uratować go z rzek Nilu. Jako kilkuletnia dziewczynka idzie brzegiem rzeki obserwując koszyk niosący jej braciszka. Gdy widzi, że córka faraona złapała go i dostrzegła, że jest to dziecko hebrajskie, wychodzi z ukrycia i odważnie proponuje przyprowadzenie mamki spośród kobiet żydowskich. Gdy księżniczka się zgadza, Miriam wraca z Jochewed, matką maleństwa. Dzięki sprytowi i odwadze, Miriam zapewniła nie tylko przeżycie małego Moszego, ale także to, że pierwsze dwa – trzy lata spędził bezpiecznie z rodziną.

Sara Szenirer – nauczycielka, mentorka i rewolucjonistka

Jako dziewczynka, Sara uczęszczała do polskiej szkoły podstawowej przez osiem lat, ale bardzo zazdrościła swoim braciom możliwości studiowania Tory. W tym czasie, w tradycyjnych rodzinach żydowskich, to chłopcy zajmowali się intensywną edukacją religijną, a dziewczynki uczyły się jedynie podstaw. Popularne były tłumaczenia na jidysz literatury religijnej dla dziewcząt, lecz Sara pragnęła czegoś znacznie więcej.

Gertrude B. Elion – chemiczka, farmakolożka i laureatka Nagrody Nobla

Gertrude Belle Elion urodziła się w 1918 r. w Nowym Jorku. Jej rodzice byli imigrantami – ojciec pochodził z Litwy, a matka z Polski. Dzieciństwo spędziła pochłaniając książki i z pasją udzielając się we wszystkich przedmiotach. Na wybór kierunku dalszych studiów miała duży wpływ tragiczna choroba jej dziadka, który zmarł na raka. To wtedy młoda Gertrude postanowiła uczyć się czegoś, co mogłoby jej pomóc w walce z tą straszną chorobą. 

Chana Rachel Werbermacher: cadyk, cudotwórczyni i święta kobieta

Chana Rachel urodziła się we Włodzimierzu Wołyńskim (obecnie na terytorium Ukrainy) ok. roku 1806. Jej ojciec był zamożnym biznesmenem i od początku wiele wysiłku włożył w edukację córki. Była ona bardzo uzdolniona i chłonęła studia nad Torą i Talmudem, wyjaśnienia midraszy i nauk musaru (pism etycznych). Już w młodym wieku Chana Rachel zasłynęła ze swej wiedzy i pobożności, rosła także jej sława jako cudotwórczyni.

Nehama Leibowitz: Nauczycielka Tory

Nehama Leibowitz to jedna z najwybitniejszych kobiet zaangażowanych w studiowanie i nauczanie Tory. Przez dziesięciolecia była nauczycielką tysięcy Izraelczyków – religijnych i sceptyków, kibucników, studentów i żołnierzy.

Urodziła się w 1905 r. w Rydze, a jej rodzicami byli Mordechaj i Frejda Leibowitz. Wychowała się razem z bratem Yeshayahu (który wyrósł na sławnego i kontrowersyjnego filozofa) w domu przesiąkniętym zarówno tradycją żydowską jak i kulturą świecką.

Chulda – prorokini z czasów Pierwszej Świątyni

Prorokinię Chuldę poznajemy w Sefer Melachim Bet (2 Królewska): gdy król Joszijahu usłyszał słowa zapisane na odnalezionym w czasie remontu Świątyni zwojuTory, rozdarł swe szaty w rozpaczy i nakazał kapłanom, aby wypytali o słowo Haszem. „A zatem arcykapłan Chilkija, Achikam, Achbor, Szafan i Asaja udali się do prorokini Chuldy, żony Szaluma ben Tikwa, ben Charchasa, odpowiedzialnego za szaty [królewskie].

Przewiń do góry