Amos – prorok, hodowca trzód i aktywista społeczny

Zanim Amos został wezwany przez Boga do bycia prorokiem, mieszkał w Tekoa, w Judzie i uprawiał ziemię. Był pasterzem i hodowcą trzód. Z tego cichego roliniczego zakątka Bóg pokierował go do północnego sąsiada – Królestwa Izraela – do miasta Bet El. Było to jedno z dwóch głównych miast kultu bałwochwalczego ustanowionych przez pierwszego władcę północnego Królestwa – Jeroboama. Celem ustanowienia Bet El na południu i Dan na północy miastami kultu było powstrzymanie ludności przed pielgrzymkami do Jerozolimy, która od podziału Królestwa po śmierci Szlomo była na terenie wrogiej Judy.

 


Na mapie zaznaczono dwa miasta mające być alternatywą dla Świątyni w Jerozolimie, w których ustawiono złote cielce (Dan i Bet El), Jerozolimę i Tekoa, z którego pochodził Amos. Dodatkowo czerwonymi kropkami zaznaczono granicę między Królestwem Judy, a Królestwem Izraela.

Na mapie zaznaczono dwa miasta mające być alternatywą dla Świątyni w Jerozolimie, w których ustawiono złote cielce (Dan i Bet El), Jerozolimę i Tekoa, z którego pochodził Amos. Dodatkowo czerwonymi kropkami zaznaczono granicę między Królestwem Judy, a Królestwem Izraela.

 

W czasie panowania króla Uzjasza w Judzie i Jeroboama (syna Joasza) w Izraelu, Amos udał się do Bet El, aby kierować słowa napomnienia do bogaczy i mocarzy tego miasta. Prorok w ostrych słowach krytykował upadek moralny i brak sprawiedliwości społecznej. Amos nie mógł znieść niesprawiedliwości i prześladowania biednych i słabych. Przestrzegał przed nadchodzącym gniewem Boga, którego gniew nabrzmiewał z powodu licznych grzechów Izraelitów.

Amos szczególnie wytykał ociekające przesytem życie bogaczy, którzy wzbogacili się poprzez wyzysk i ucisk najbiedniejszych w społeczeństwie. Podkreśla on ich upadek moralny i oddawanie się pijaństwu.

Prorok zauważa także, że rytuał religijny – zarówno pośród kapłanów, jak i zwykłych Żydów, stał się pustym i pozbawionym znaczenia, gdyż pozbawiony był moralnego fundamentu.

Ogniste słowa Amosa spotkały się z oburzeniem, a nawet oskarżeniami o zdradę, gdy zapowiedział wygnanie Izraela i króla. Nic jednak nie powstrzymało proroka przed głoszeniem krytyki nieetycznego postępowania i nakłanianiem do zmiany postawy i powrotu do prawa Boga.

Nauki proroka Amosa, który był pierwszym spośród wszystkich newiim acharonim (Proroków Późnych), do dziś stanowią wytyczne i wskazują moralny standard postępowania:

>
Podążajcie za dobrem, a nie za złem,
abyście życie zachowali!
Wtedy dopiero będzie Wiekuisty, Bóg zastępów, z wami, jakoście mówili.

Miejcie w nienawiści zło, a miłujcie dobro;
ustanówcie w bramie prawo!
Może zmiłuje się wtedy Wiekuisty, Bóg zastępów nad szczątkiem Józefa! (…)

Nienawidzę, gardzę uroczystościami waszemi,
a wstrętne Mi świąteczne zgromadzenia wasze.

Gdy Mi składacie całopalenia i ofiary wasze śniedne –
nie przyjmuję ich, a na opłatne ofiary sprawione z karmnych cieląt nie spoglądam.

Usuń ode mnie wrzawę pieśni twoich;
dźwięku lutni twoich słuchać nie chcę!

Niechaj raczej potoczy się jako woda prawo,
a sprawiedliwość jako potok bystry!

— Amos 5, 14 – 15; 21 – 24

Prorok Amos bez strachu głosił boskie wezwanie do sprawiedliwego postępowania i budowania społeczeństwa opartego na prawie i poszanowaniu wszystkich jego członków. Podkreślał szczególną odpowiedzialność osób na wysokich stanowiskach za dobrostan tych, którzy mają w życiu najtrudniej. Prawidłowo przepowiedział także, że bez ochrony, jaką daje etyczne postępowanie i sprawiedliwe społeczeństwo, Królestwo nie poradzi sobie z nadciągającą nawałnicą wielkich mocarstw walczących o władzę, pozycję i terytoria.

Amos przypominał również, że naród Izraela ma szczególną misję. Bóg wybrał nas spośród innych narodów i wiąże się z tym odpowiedzialność za nasze postępowanie. To właśnie Żydzi zgodzili się przyjąć Torę i zobowiązali do jej przestrzegania. Amos przestrzega, że naród żydowski będzie musiał odpowiedzieć za łamanie praw w niej zawartych:

>
Słuchajcie słowa tego, które wyrzekł Wiekuisty o was,
synowie Izraela, o całym rodzie, który wywiodłem z ziemi Micraim, mówiąc:

Tylko was poznałem z pośród wszystkich rodów ziemi,
przeto i was nawiedzę za wszystkie winy wasze.

— Amos 3, 1 – 2
Amos – prorok, hodowca trzód i aktywista społeczny
Przewiń do góry